เคกिเคिเคเคฒ เคธिเค्เคจेเคเคฐ เคธเคฐ्เคिเคซिเคेเค (DSC) เค्เคฏा เคนै? เคช्เคฐเคाเคฐ, เคเคชเคฏोเค, เคซीเคธ เคเคฐ เคเคจเคฒाเคเคจ เค เคช्เคฒाเค เคเคฐเคจे เคी เคชूเคฐी เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा
เคช्เคฐเคธ्เคคाเคตเคจा (Introduction)
เคเค เคे เคกिเคिเคเคฒ เคฏुเค เคฎें, เคाเคเคी เคाเคฐ्เคฐเคตाเค เคเคฎ เคนो เคฐเคนी เคนै เคเคฐ เคเคจเคฒाเคเคจ เคाเคฎ เคคेเคी เคธे เคฌเฅ เคฐเคนा เคนै। เคเคธे เคฎें เคเคชเคे เคเคจเคฒाเคเคจ เคฆเคธ्เคคाเคตेเค़ों เคो เคธुเคฐเค्เคทिเคค เคเคฐ เคช्เคฐเคฎाเคฃिเคค เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคกिเคिเคเคฒ เคธिเค्เคจेเคเคฐ เคธเคฐ्เคिเคซिเคेเค (DSC) เคा เคเคชเคฏोเค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै। เคฏเคน เคฌिเคฒ्เคुเคฒ เคเคชเคे เคนाเคฅ เคธे เคिเค เคเค เคนเคธ्เคคाเค्เคทเคฐ (Physical Signature) เคा เคกिเคिเคเคฒ เคฐूเคช เคนै।
เคเคธ เคเคฐ्เคिเคเคฒ เคฎें เคนเคฎ เคाเคจेंเคे เคि DSC เค्เคฏा เคนै, เคเคธเคे เคช्เคฐเคाเคฐ, เคเคชเคฏोเค, เคเคตเคถ्เคฏเค เคฆเคธ्เคคाเคตेเค़ เคเคฐ เคเคช เคเคธे เคเคจเคฒाเคเคจ เคैเคธे เคฌเคจเคตा เคธเคเคคे เคนैं।
DSC เคे เคช्เคฐเคाเคฐ (Types of Digital Signature Certificate)
DSC เคฎुเค्เคฏ เคฐूเคช เคธे เคคीเคจ เคช्เคฐเคाเคฐ เคे เคนोเคคे เคฅे, เคฒेเคिเคจ เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคจिเคฏเคฎों เคे เค เคจुเคธाเคฐ เค เคฌ เคेเคตเคฒ เคเค เคนी เคช्เคฐเคाเคฐ (Class 3) เคा เคเคชเคฏोเค เคธเคฌเคธे เค्เคฏाเคฆा เคนोเคคा เคนै। เคเคเค เคเคจ्เคนें เคตिเคธ्เคคाเคฐ เคธे เคธเคฎเคें:
- Class 1 (เค्เคฒाเคธ 1): เคเคธเคा เคเคชเคฏोเค เคธिเคฐ्เคซ เคเคฎेเคฒ ID เคเคฐ เคจाเคฎ เคी เคตैเคงเคคा (Verification) เคे เคฒिเค เคिเคฏा เคाเคคा เคฅा। เคธुเคฐเค्เคทा เคे เคฒिเคนाเค เคธे เคฏเคน เคฌเคนुเคค เคฌेเคธिเค เคฅा, เคเคธเคฒिเค เค เคฌ เคฏเคน เคเคฎเคคौเคฐ เคชเคฐ เคเคชเคฏोเค เคจเคนीं เคนोเคคा เคนै।
- Class 2 (เค्เคฒाเคธ 2 - เค เคฌ เคนเคाเคฏा เคเคฏा เคนै): เคชเคนเคฒे เคเคธเคा เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคंเคชเคจी เคซाเคเคฒिंเค, เคเคจเคเคฎ เคैเค्เคธ เคเคฐ MCA เคธे เคुเฅे เคाเคฎों เคे เคฒिเค เคนोเคคा เคฅा। เคฒेเคिเคจ 1 เคเคจเคตเคฐी 2021 เคธे เคเคธे เคชूเคฐी เคคเคฐเคน เคนเคाเคเคฐ Class 3 เคฎें เคฎเคฐ्เค เคเคฐ เคฆिเคฏा เคเคฏा เคนै।
- Class 3 (เค्เคฒाเคธ 3): เคฏเคน เคธเคฌเคธे เคธुเคฐเค्เคทिเคค (Highest Level of Security) เคกिเคिเคเคฒ เคธिเค्เคจेเคเคฐ เคนै। เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคฎें เค-เคेंเคกเคฐिंเค, เค-เคเคตเคฐ्เคจेंเคธ, MCA (Ministry of Corporate Affairs) เคซाเคเคฒिंเค, GST, EPFO เคเคฐ เคเคจเคเคฎ เคैเค्เคธ เคฐिเคเคฐ्เคจ เคเคฆि เคธเคญी เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคाเคฐ्เคฏों เคฎें เคเคธी เคा เคเคชเคฏोเค เค เคจिเคตाเคฐ्เคฏ เคนै।
DSC เคे เคช्เคฐเคฎुเค เคเคชเคฏोเค (Where to Use DSC?)
เคกिเคिเคเคฒ เคธिเค्เคจेเคเคฐ เคा เคเคชเคฏोเค เคเค เคธเคฐเคाเคฐी เคเคฐ เคैเคฐ-เคธเคฐเคाเคฐी เคเคจเคฒाเคเคจ เคाเคฐ्เคฏों เคฎें เคिเคฏा เคाเคคा เคนै:
- เคंเคชเคจी เคฐเคिเคธ्เค्เคฐेเคถเคจ: เคจเค เคंเคชเคจी (Pvt Ltd, LLP เคเคฆि) เคฌเคจाเคจे เคे เคฒिเค।
- เคैเค्เคธ เคซाเคเคฒिंเค: เคเคจเคเคฎ เคैเค्เคธ เคฐिเคเคฐ्เคจ (ITR) เคซाเคเคฒ เคเคฐเคจे เคฎें।
- GST: GST เคฐเคिเคธ्เค्เคฐेเคถเคจ เคเคฐ เคฐिเคเคฐ्เคจ เคซाเคเคฒिंเค เคे เคฒिเค।
- เค-เคेंเคกเคฐिंเค (e-Tendering): เคธเคฐเคाเคฐी เคฏा เคช्เคฐाเคเคตेเค เคเคจเคฒाเคเคจ เคेंเคกเคฐ เคญเคฐเคจे เคे เคฒिเค।
- EPFO เคซाเคเคฒिंเค: เคเคฐ्เคฎเคाเคฐिเคฏों เคे PF เคाเคคे เคฎैเคจेเค เคเคฐเคจे เคตाเคฒे เคเคฎ्เคช्เคฒॉเคฏเคฐ्เคธ เคे เคฒिเค।
- DGFT (Directorate General of Foreign Trade): เคเคฎ्เคชोเคฐ्เค/เคเค्เคธเคชोเคฐ्เค เคฒाเคเคธेंเคธ (IEC) เคे เคฒिเค।
DSC เคฌเคจเคตाเคจे เคे เคฒिเค เคเคตเคถ्เคฏเค เคฆเคธ्เคคाเคตेเค़ (Required Documents)
เคเคตेเคฆเคจ เคเคฐเคจे เคตाเคฒे เคต्เคฏเค्เคคि เคฏा เคธंเคธ्เคฅा เคे เคเคงाเคฐ เคชเคฐ เคฆเคธ्เคคाเคตेเค़ เค เคฒเค-เค เคฒเค เคนोเคคे เคนैं:
1. เคต्เคฏเค्เคคिเคเคค เคเคชเคฏोเค (Individual) เคे เคฒिเค:
- เคชैเคจ เคाเคฐ्เคก เคी เคॉเคชी
- เคชเคคा เคช्เคฐเคฎाเคฃ (Address Proof) เคैเคธे: เคเคงाเคฐ เคाเคฐ्เคก, เคตोเคเคฐ ID, เคฌिเคเคฒी เคฌिเคฒ เคฏा เคฌैंเค เคธ्เคेเคเคฎेंเค
- เคชाเคธเคชोเคฐ्เค เคธाเคเค เคซोเคो
- เคเค्เคिเคต เคเคฎेเคฒ ID เคเคฐ เคฎोเคฌाเคเคฒ เคจंเคฌเคฐ
2. เคंเคชเคจी / เคซเคฐ्เคฎ (Organization) เคे เคฒिเค:
- เคंเคชเคจी เคा เคชैเคจ เคाเคฐ्เคก
- เคเคฅเคฐाเคเคेเคถเคจ เคฒेเคเคฐ (Authorization Letter)
- เคกाเคฏเคฐेเค्เคเคฐ เคฏा เคชाเคฐ्เคเคจเคฐ เคा ID เคเคฐ เคเคก्เคฐेเคธ เคช्เคฐूเคซ
- เคंเคชเคจी เคा เคเคก्เคฐेเคธ เคช्เคฐूเคซ (GST เคธเคฐ्เคिเคซिเคेเค เคฏा เคฐเคिเคธ्เค्เคฐेเคถเคจ เคธเคฐ्เคिเคซिเคेเค)
DSC เคे เคฒिเค เคเคจเคฒाเคเคจ เคเคตेเคฆเคจ เคैเคธे เคเคฐें? (Apply Process)
DSC เคฌเคจเคตाเคจे เคी เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เค เคฌ เคชूเคฐी เคคเคฐเคน เคธे เคชेเคชเคฐเคฒेเคธ เคเคฐ เคเคจเคฒाเคเคจ เคนो เคเค เคนै। เคเคธे เคฌเคจเคตाเคจे เคे เคฒिเค เคจीเคे เคฆिเค เคเค เคธ्เคेเคช्เคธ เคो เคซॉเคฒो เคเคฐें:
- เคเคจเคฒाเคเคจ เคเคตेเคฆเคจ (Apply Now): เคธเคฌเคธे เคชเคนเคฒे เคช्เคฐเคฎाเคฃिเคค เคเคेंเคธी เคी เคตेเคฌเคธाเคเค เคชเคฐ เคाเคं เคฏा เคจीเคे เคฆिเค เคเค เคฒिंเค เคชเคฐ เค्เคฒिเค เคเคฐें:
Apply Now - เคฏเคนाँ เค्เคฒिเค เคเคฐें
(เคจोเค: เคเคชเคฐ เคे เคฒिंเค เคชเคฐ เค्เคฒिเค เคเคฐเคे เคเคช เคธीเคงे เค เคช्เคฒाเค เคเคฐ เคธเคเคคे เคนैं) - เคเคช्เคฒीเคेเคถเคจ เคซॉเคฐ्เคฎ เคญเคฐें: เคชोเคฐ्เคเคฒ เคชเคฐ เค เคชเคจा เคจाเคฎ, เคเคฎेเคฒ, เคฎोเคฌाเคเคฒ เคจंเคฌเคฐ เคเคฐ เคชเคคा เคैเคธी เคฌेเคธिเค เคाเคจเคाเคฐी เคฆเคฐ्เค เคเคฐें। เคง्เคฏाเคจ เคฐเคนे เคि เคाเคจเคाเคฐी เคเคชเคे เคชैเคจ เคाเคฐ्เคก เคธे เคฎेเคฒ เคाเคจी เคाเคนिเค।
- เคกॉเค्เคฏुเคฎेंเค्เคธ เค เคชเคฒोเคก เคเคฐें: เค เคชเคจे เคชเคนเคाเคจ เคชเคค्เคฐ (เคชैเคจ เคाเคฐ्เคก) เคเคฐ เคชเคคे เคा เคช्เคฐเคฎाเคฃ (เคเคงाเคฐ เคाเคฐ्เคก/เค เคจ्เคฏ) เคชोเคฐ्เคเคฒ เคชเคฐ เค เคชเคฒोเคก เคเคฐें।
- เคตीเคกिเคฏो เคตेเคฐिเคซिเคेเคถเคจ เคชूเคฐा เคเคฐें: เคธुเคฐเค्เคทा เคाเคฐเคฃों เคธे เคฒเคเคญเค เคธเคญी เคเคेंเคธिเคฏां เคตीเคกिเคฏो เคตेเคฐिเคซिเคेเคถเคจ (Video KYC) เค เคจिเคตाเคฐ्เคฏ เคเคฐเคคी เคนैं। เคเคชเคो เคเค เคฒिंเค เคฎिเคฒेเคा, เคिเคธ เคชเคฐ เค्เคฒिเค เคเคฐเคे เคเคชเคो เคैเคฎเคฐे เคे เคธाเคฎเคจे เค เคชเคจा เคจाเคฎ เคเคฐ เคเคฐिเคिเคจเคฒ เคชैเคจ/เคเคงाเคฐ เคฆिเคाเคจा เคนोเคा।
- เคญुเคเคคाเคจ (Payment): เคกॉเค्เคฏुเคฎेंเค เคธเคฌเคฎिเค เคเคฐเคจे เคे เคฌाเคฆ เคจिเคฐ्เคงाเคฐिเคค เคซीเคธ เคा เคเคจเคฒाเคเคจ เคญुเคเคคाเคจ เคเคฐें।
- เคोเคเคจ เคช्เคฐाเคช्เคค เคเคฐें: เคธเคซเคฒเคคाเคชूเคฐ्เคตเค เคตेเคฐिเคซिเคेเคถเคจ เคे เคฌाเคฆ, เคเคชเคा DSC เคธॉเคซ्เค เคोเคเคจ เคฏा เคเค เคนाเคฐ्เคก เคोเคเคจ (USB) เคฎें เคธुเคฐเค्เคทिเคค เคเคฐเคे เคเคชเคे เคชเคคे เคชเคฐ เคญेเค เคฆिเคฏा เคाเคเคा।
DSC เคी เคीเคฎเคค เคเคฐ เคตैเคงเคคा (Price & Validity)
| เคตिเคตเคฐเคฃ (Details) | เคाเคจเคाเคฐी (Information) |
|---|---|
| เค เคจुเคฎाเคจिเคค เคीเคฎเคค | ₹1300 เคธे ₹2500 เคคเค (Class 3 Individual/Organization) |
| เคตैเคงเคคा (Validity) | 1 เคตเคฐ्เคท, 2 เคตเคฐ्เคท เคฏा เค เคงिเคเคคเคฎ 3 เคตเคฐ्เคท |
| เคฐिเคจ्เคฏूเค เคฒ (Renewal) | เคตैเคงเคคा เคธเคฎाเคช्เคค เคนोเคจे เคे เคฌाเคฆ เคเคธे เคฆोเคฌाเคฐा เคฐिเคจ्เคฏू เคเคฐाเคจा เคชเฅเคคा เคนै। |
เคง्เคฏाเคจ เคฆें: เค เคฒเค-เค เคฒเค เคตेंเคกเคฐ्เคธ เคเคฐ CA (Certifying Authorities) เคे เคเคงाเคฐ เคชเคฐ เคीเคฎเคคों เคฎें เคฅोเฅा เคฌเคฆเคฒाเคต เคนो เคธเคเคคा เคนै।
USB เคोเคเคจ เค्เคฏा เคนै? (What is a USB Token?)
USB เคोเคเคจ เคเค เคตिเคถेเคท เคช्เคฐเคाเคฐ เคा เคชेเคจเคก्เคฐाเคเคต (Pen Drive) เคैเคธा เคฆिเคเคจे เคตाเคฒा เคเคจ्เค्เคฐिเคช्เคेเคก เคนाเคฐ्เคกเคตेเคฏเคฐ เคกिเคตाเคเคธ เคนोเคคा เคนै। เคเคชเคा เคกिเคिเคเคฒ เคธिเค्เคจेเคเคฐ เคเคธी เคกिเคตाเคเคธ เคे เค
ंเคฆเคฐ เคธुเคฐเค्เคทिเคค เคฐूเคช เคธे เคธ्เคोเคฐ เคिเคฏा เคाเคคा เคนै।
เคเคฌ เคญी เคเคชเคो เคिเคธी เคชोเคฐ्เคเคฒ (เคैเคธे GST เคฏा เคเคจเคเคฎ เคैเค्เคธ) เคชเคฐ เค
เคชเคจे เคกिเคिเคเคฒ เคธिเค्เคจेเคเคฐ เคा เคเคชเคฏोเค เคเคฐเคจा เคนोเคคा เคนै, เคคो เคฏเคน USB เคोเคเคจ เคเคชเคे เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคฏा เคฒैเคชเคॉเคช เคฎें เคฒเคाเคจा เค
เคจिเคตाเคฐ्เคฏ เคนोเคคा เคนै। (เคญाเคฐเคค เคฎें ePass 2003 Auto เคोเคเคจ เคธเคฌเคธे เค्เคฏाเคฆा เคช्เคฐเคเคฒिเคค เคนै)।
เคญाเคฐเคค เคฎें เคช्เคฐเคฎुเค เคช्เคฐเคฎाเคฃीเคृเคค เคเคेंเคธिเคฏां (CA – Certifying Authorities)
เคญाเคฐเคค เคธเคฐเคाเคฐ เคे CCA (Controller of Certifying Authorities) เคฆ्เคตाเคฐा เคुเค เคुเคจिंเคฆा เคเคेंเคธिเคฏों เคो เคนी DSC เคाเคฐी เคเคฐเคจे เคा เค เคงिเคाเคฐ เคฆिเคฏा เคเคฏा เคนै। เคเคจเคฎें เคช्เคฐเคฎुเค เคนैं:
- eMudhra (เคธเคฌเคธे เคฒोเคเคช्เคฐिเคฏ)
- Capricorn
- VSign
- Sify
- NSDL
- PantaSign
๐ เคธंเคฌंเคงिเคค เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคฒेเค (Related Articles)
- GST เคฐเคिเคธ्เค्เคฐेเคถเคจ เคैเคธे เคเคฐें? เคเคตเคถ्เคฏเค เคฆเคธ्เคคाเคตेเค เคเคฐ เคชूเคฐी เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा
- EPFO เคชोเคฐ्เคเคฒ เคชเคฐ เคंเคชเคจी เคा เคฐเคिเคธ्เค्เคฐेเคถเคจ เคैเคธे เคเคฐें?
- เคเคจเคเคฎ เคैเค्เคธ เคฐिเคเคฐ्เคจ (ITR) เคซाเคเคฒ เคเคฐเคจे เคे เคซाเคฏเคฆे เค्เคฏा เคนैं?
- เคจเค เคช्เคฐाเคเคตेเค เคฒिเคฎिเคेเคก (Pvt Ltd) เคंเคชเคจी เคैเคธे เคฐเคिเคธ्เคเคฐ เคเคฐें?
เค्เคฏा เคเคชเคे เคชाเคธ DSC เคธे เคुเฅा เคोเค เคธเคตाเคฒ เคนै? เคจीเคे เคเคฎेंเค เคฌॉเค्เคธ เคฎें เค เคชเคจा เคธเคตाเคฒ เคชूเคें, เคนเคฎ เคเคฒ्เคฆ เคนी เคเคธเคा เคเคตाเคฌ เคฆेंเคे! เค เคเคฐ เคฏเคน เคाเคจเคाเคฐी เคเคชเคे เคाเคฎ เคเค เคนो, เคคो เคเคธे เค เคชเคจे เคฆोเคธ्เคคों เคे เคธाเคฅ เคถेเคฏเคฐ เคเคฐूเคฐ เคเคฐें।
